Fjalor financiar

Koha që ke në dispozicion për ta shlyer kredinë. Një afat më i gjatë mund ta ulë këstin, por mund të rrisë interesin total.

Mënyra se si shlyhet kredia me kalimin e kohës. Çdo këst mund të përfshijë një pjesë të shumës së marrë hua dhe interesin; ndarja varet nga plani i shlyerjes.

Banka qendrore e Shqipërisë. Ajo mbikëqyr bankat dhe subjektet financiare që licencon, administron Regjistrin e Kredive dhe përcakton normën bazë të interesit.

Letër me vlerë përmes së cilës shteti merr hua për një afat të caktuar. Norma e saj mund të shërbejë si referencë në disa kredi me interes të ndryshueshëm.

Mënyrë e thjeshtë për të menduar për qëllimin dhe koston e një huaje. Asnjë kredi nuk është automatikisht e mirë: rëndësi kanë kushtet dhe mundësia për ta shlyer.

Para të vendosura në bankë për një periudhë të caktuar. Para hapjes, kontrollo interesin dhe çfarë ndodh nëse i tërheq paratë më herët.

Kursime të vendosura në një llogari pa një datë të caktuar mbarimi. Mundësitë e tërheqjes, interesi dhe tarifat varen nga kushtet e bankës.

Kalimi i shumës së miratuar nga banka ose institucioni financiar te kredimarrësi apo një përfitues tjetër, sipas marrëveshjes.

Person që merr përsipër përgjegjësi për kredinë e dikujt tjetër sipas kontratës. Përpara nënshkrimit, duhet të kuptojë kur dhe sa mund t’i kërkohet të paguajë.

Tregon sa zënë pagesat mujore të borxheve kundrejt të ardhurave mujore. Për shembull, 30,000 lekë këste ndaj 100,000 lekëve të ardhura janë 30%. Bankat mund ta vlerësojnë ndryshe.

Rrjet shërbimesh pagese. Nëse një institucion ofron pagesë ose tërheqje përmes tij, kontrollo kushtet dhe tarifat përpara përdorimit.

Normë reference për tregun e parasë në euro. Disa kredi me interes të ndryshueshëm përdorin Euribor-in bashkë me një marzh; kur referenca ndryshon, interesi mund të ndryshojë sipas kontratës.

Huadhënie private që mund të shoqërohet me interesa shumë të larta ose kushte të paqarta. Kontrollo identitetin e huadhënësit, kontratën dhe koston para se të marrësh hua.

Pasuri ose siguri që përdoret për të garantuar një detyrim. Nëse kredia nuk shlyhet, banka mund të ndjekë procedurat e parashikuara në kontratë dhe ligj; humbja e pronës nuk ndodh automatikisht.

Person ose palë që merr përsipër një detyrim garancie për kredinë, sipas kontratës. Pyet bankën çfarë përgjegjësie merr dhe kur mund t’i kërkohet pagesa.

Garanci mbi një pasuri të paluajtshme, si banesa apo toka. Përpara se të firmosësh, pyet për vlerësimin e pronës, regjistrimin dhe kostot përkatëse.

Të dhënat për kreditë dhe shlyerjen e tyre. Institucioni mund t’i marrë parasysh gjatë shqyrtimit të një kërkese, së bashku me të ardhurat dhe kushtet e tjera.

Para që merr nga një person ose institucion dhe pranon t’i kthesh sipas marrëveshjes. Një hua mund të ketë interes, tarifa dhe kushte të tjera.

Personi ose biznesi që merr hua dhe ka detyrimin ta kthejë sipas marrëveshjes.

Subjekt i licencuar për shërbime të caktuara financiare, por që nuk është bankë. Produktet, tarifat dhe dokumentet e kërkuara ndryshojnë sipas institucionit.

Kostoja e përdorimit të parave të marra hua ose fitimi që mund të marrësh nga kursimet. Kontrollo normën, periudhën dhe mënyrën e llogaritjes.

Përqindja e interesit që zbatohet mbi kredinë sipas kushteve të saj. Nuk tregon vetë të gjitha shpenzimet e tjera; krahasoje edhe me NEI-n dhe tarifat.

Shuma e marrë hua, pa interesin dhe tarifat. Pjesa e pashlyer zvogëlohet kur paguan këste që përfshijnë edhe kthimin e saj.

Shtimi i interesit të papaguar te shuma mbi të cilën mund të llogaritet interesi në vijim, nëse parashikohet nga marrëveshja. Kjo mund të rrisë shumën që detyrohesh.

Pagesa që bën sipas planit të kredisë, zakonisht çdo muaj. Ajo mund të përfshijë shumën e marrë hua dhe interesin; mund të ndryshojë kur ndryshon norma ose sipas kontratës.

Mënyra si pasqyrohet gjendja e një kredie, përfshirë problemet me shlyerjen, në të dhënat përkatëse. Nuk duhet ngatërruar me një pikëzim universal të garantuar.

Pasuri e vendosur si garanci për një kredi, për shembull një banesë ose depozitë. Kredi pa kolateral nuk do të thotë domosdoshmërisht pa dokumente apo pa kushte të tjera.

Bashkimi i disa detyrimeve në një kredi të re. Një këst më i ulët nuk garanton kosto më të ulët: krahaso afatin, tarifat dhe shumën totale për t’u paguar.

Kredi për të cilën një ose më shumë pagesa nuk janë bërë në datën e caktuar. Kontakto institucionin sa më herët për detyrimin, kostot e mundshme dhe zgjidhjet e disponueshme.

Vlera me të cilën një monedhë këmbehet me një tjetër. Kursi i përdorur për një pagesë mund të ndryshojë nga kursi që shikon në një burim tjetër.

Kufi financimi i miratuar që mund të përdoret sipas kushteve të kontratës. Pyet si llogaritet interesi, kur duhet shlyer dhe nëse ka tarifë për kufirin.

Mënyrë financimi për një pasuri, si makinë apo pajisje, me pagesa periodike. Pronësia dhe mundësia për ta kaluar atë te përdoruesi varen nga kontrata.

Tregon sa është kredia kundrejt vlerës së pronës së pranuar nga banka. Për shembull, një kredi 6 milionë lekë për pronë me vlerë 10 milionë lekë ka LTV 60%.

Data kur përfundon afati i një depozite ose kur një detyrim bëhet i pagueshëm. Kontrollo kontratën për atë që ndodh në këtë datë.

Kredi që zakonisht synon financime më të vogla. Shuma, afati, kostoja dhe garancitë ndryshojnë sipas ofertës dhe institucionit.

Monedhë e një vendi tjetër; për shembull, euro është monedhë e huaj në Shqipëri. Kur kredia dhe të ardhurat janë në monedha të ndryshme, kursi mund të ndikojë pagesën.

Tregon koston vjetore të kredisë duke përfshirë interesin dhe kostot që hyjnë në llogaritje sipas rregullave përkatëse. Krahaso oferta për të njëjtën shumë dhe afat, si dhe kontrollo kostot që mund të mbeten jashtë.

Normë që përcaktohet nga banka qendrore dhe ndikon kushtet monetare. Nuk do të thotë që interesi ose kësti i çdo kredie ndryshon menjëherë.

Normë që, sipas kontratës, nuk mund të kalojë një nivel të përcaktuar gjatë periudhës përkatëse. Kontrollo nëse ka kufi minimal, për sa kohë vlen dhe cilat janë kushtet.

Interes që mund të ndryshojë sipas një norme reference dhe marzhit të kontratës. Kërko si dhe kur rishikohet norma dhe si mund të ndikojë te kësti.

Interes që mbetet i pandryshuar për periudhën e përcaktuar në kontratë. Kontrollo nëse është fikse për gjithë afatin apo vetëm për vitet e para.

Një kufi i miratuar që të lejon të përdorësh më shumë para se gjendja në llogari. Interesi, tarifat dhe afati i shlyerjes varen nga marrëveshja.

Pagesë e bërë përpara një date ose detyrimi të ardhshëm. Te blerja e një shtëpie, mund të jetë pjesa që e paguan vetë; te kredia, mund të nënkuptojë shlyerje përpara afatit.

Periudhë në fillim ose gjatë kredisë kur pagesat shtyhen ose ndryshojnë sipas marrëveshjes. Pyet nëse paguhet interes gjatë saj dhe si ndikon në koston totale.

Bazë të dhënash e administruar nga Banka e Shqipërisë me informacion të raportuar për kreditë dhe shlyerjen e tyre. Mund të kërkosh raportin tënd dhe saktësimin e të dhënave.

Mbyllja ose zëvendësimi i një kredie me një kredi tjetër. Krahaso interesin, tarifat e mbylljes dhe të hapjes, afatin dhe koston totale përpara vendimit.

Mundësia që huamarrësi të mos i përmbushë pagesat sipas marrëveshjes. Institucioni e vlerëson këtë rrezik kur shqyrton kërkesën për kredi.

Mundësia që ndryshimi i kursit ta bëjë më të shtrenjtë pagesën e një kredie kur të ardhurat janë në një monedhë tjetër.

Mundësia që interesi i një kredie të ndryshojë dhe të ndikojë këstin ose koston totale. Pyet sa shpesh rishikohet norma dhe provo një skenar me interes më të lartë.

Vlerësim i përdorur nga disa institucione për të ndihmuar vendimin për kredi. Nuk duhet supozuar se ekziston një numër i vetëm apo se ai garanton miratim ose kushte të caktuara.

Pagesa e një pjese ose e të gjithë kredisë përpara afatit të kontratës. Pyet bankën për procedurën dhe çdo tarifë që zbatohet në rastin tënd.

Pagesa që mund të lidhen me aplikimin, administrimin, vlerësimin e pronës ose shërbime të tjera. Kërko një listë të plotë dhe pyet cilat përfshihen në NEI.

Dokument nga punëdhënësi që shërben si dëshmi e të ardhurave. Disa oferta kërkojnë dokumente të tjera ose mënyra të tjera për të provuar të ardhurat.