Pse ndahen përbërësit?
Një shumë e vetme mund të përmbledhë disa pjesë me qëllime ose karakteristika të ndryshme. Ndarja ndihmon të kuptosh çfarë përfshihet, si është llogaritur shuma dhe cilat pjesë mund të ndryshojnë me kalimin e kohës.
Për shembull, një këst kredie mund të përfshijë një pjesë që shlyen shumën e marrë hua dhe një pjesë interesi. Tarifa të tjera mund të paguhen veçmas ose sipas kushteve të produktit.
Një shembull me një këst
Në një shembull ilustrues, kësti i muajit është 30,000 lekë: 22,000 lekë shlyejnë shumën e marrë hua dhe 8,000 lekë janë interes. Nuk kemi përfshirë tarifa apo sigurime.
Në muajt e tjerë përbërja mund të ndryshojë sipas shumës së mbetur, normës dhe planit të shlyerjes. Kërko planin e bankës për shifrat që vlejnë për kredinë tënde dhe kontrollo tarifat e tjera.
Përbërësit e një aktivi
Një ndërtesë ose pajisje mund të ketë pjesë të kushtueshme që përdoren për periudha të ndryshme. Sipas IAS 16, kostoja e çdo pjese të rëndësishme ndahet më vete përgjatë viteve kur përdoret. Kjo ndarje e kostos quhet amortizim.
Për shembull, standardi përmend se trupi dhe motorët e një avioni mund të amortizohen veçmas. Në një aktiv tjetër, pjesët dhe vlerësimi i rëndësisë mund të jenë ndryshe.
Pse ka rëndësi jeta e dobishme?
Nëse një pjesë pritet të përdoret për më pak vite se pjesa tjetër, shpërndarja e kostos gjatë së njëjtës periudhë për të dyja mund të mos pasqyrojë përdorimin e tyre. Prandaj shikohet jeta e dobishme dhe metoda e amortizimit për secilën pjesë të rëndësishme.
IAS 16 lejon grupimin e pjesëve të rëndësishme kur kanë të njëjtën jetë të dobishme dhe të njëjtën metodë amortizimi. Klasifikimi kërkon vlerësim të fakteve dhe nuk përcaktohet vetëm nga emri i pajisjes.
Një shembull i thjeshtuar
Supozo se një makineri ka një pjesë kryesore dhe një motor të rëndësishëm që pritet të përdoret për më pak vite. Biznesi mund të identifikojë koston e secilës pjesë dhe të shqyrtojë amortizimin e tyre sipas rregullave përkatëse.
Për llogaritjen duhen edhe vlera e amortizueshme, data kur pjesa është gati për përdorim dhe metoda e përshtatshme. Nuk mund të nxirret një shumë e saktë pa këto të dhëna.
Përbërësit e një oferte financiare
Kur krahason një produkt, kërko ndarjen e interesit, tarifave dhe pagesave të tjera. Një normë interesi nuk tregon vetë çdo kosto dhe një këst i paraqitur në reklamë mund të bazohet në supozime të caktuara.
Shiko monedhën, afatin, kërkesën për ta marrë pagën në bankë dhe interesin pas periudhës fillestare. Për normën efektive të interesit (NEI), që shpreh koston si përqindje vjetore, lexo shumën dhe afatin e shembullit të bankës.
Pyetje të shpeshta
A është çdo përbërës një pagesë më vete?
Jo. Disa janë pjesë të një totali të vetëm. Kur lexon një tabelë, kontrollo nëse përbërësit janë përfshirë tashmë në total që të mos i numërosh dy herë. Nëse një tarifë paraqitet veçmas, pyet kur dhe si paguhet.
A amortizohet çdo pjesë e vogël veçmas?
Jo domosdoshmërisht. IAS 16 ka kërkesa për pjesët me kosto të rëndësishme dhe rregulla për pjesën e mbetur.