Çfarë quajmë aktiv?
Në jetën e përditshme, aktive mund të jenë paratë në llogari, një banesë ose një makinë. Për një biznes, shembuj janë edhe mallrat në magazinë, pajisjet dhe shumat që klientët kanë për të paguar.
Jo çdo gjë që një biznes përdor regjistrohet automatikisht si aktiv i tij. Për shembull, trajtimi i një prone me qira varet nga marrëveshja dhe rregullat përkatëse. Për kontabilitetin shihen kontrolli, përfitimet e ardhshme dhe kushtet e njohjes.
Aktive afatshkurtra dhe afatgjata
Aktivet afatshkurtra zakonisht pritet të përdoren, të shiten ose të kthehen në para brenda ciklit normal të biznesit ose periudhës së përcaktuar nga rregullat. Paratë dhe mallrat për shitje janë shembuj të zakonshëm.
Aktivet afatgjata përdoren ose mbahen për një kohë më të gjatë. Një makineri prodhimi ose një ndërtesë mund të hyjë në këtë grup. Klasifikimi i saktë varet nga përdorimi i aktivit dhe standardet që zbatohen.
Aktive të prekshme dhe jomateriale
Një aktiv i prekshëm ka formë fizike: një automjet, pajisje ose ndërtesë. Një aktiv jomaterial nuk ka formë fizike; për shembull, disa të drejta ose programe kompjuterike mund të njihen si aktive kur plotësohen kushtet.
Pasja e një ideje ose e një emri nuk do të thotë automatikisht se ajo regjistrohet në bilanc me një shumë të caktuar. Trajtimi kontabël mund të ndryshojë sipas mënyrës së krijimit ose blerjes dhe rregullave të zbatueshme. Këtë dallim e ilustron edhe marka e një biznesi: vlera tregtare dhe njohja në pasqyra nuk janë e njëjta pyetje.
Aktivi dhe detyrimi: cili është ndryshimi?
Aktivi është një burim nga i cili pritet përfitim; detyrimi është një shumë ose përgjegjësi që duhet përmbushur ndaj dikujt tjetër. Një depozitë në llogarinë tënde është pasuri për ty, ndërsa kredia që duhet të kthesh është detyrim.
Shembull ilustrues: një biznes ka aktive prej 8 milionë lekësh dhe detyrime prej 3 milionë lekësh. Kapitali neto është 8 − 3 = 5 milionë lekë. Kjo është diferencë kontabël, jo domosdoshmërisht para të lira në llogari.
A është vlera e aktivit gjithmonë çmimi i tregut?
Jo. Vlera në pasqyrat financiare mund të bazohet në kosto ose në një metodë tjetër të lejuar, me rregullime të zbatueshme. Ajo mund të jetë ndryshe nga çmimi që dikush do të paguante sot.
Për një kredi me garanci, banka mund të kërkojë një vlerësim të pronës. Shuma që banka pranon për vendimin e kredisë mund të ndryshojë nga çmimi i kërkuar nga shitësi. Pyet kush e kryen vlerësimin dhe kush e paguan.
Pse ka rëndësi kur kërkon kredi?
Kur aplikon për kredi biznesi, banka mund të shqyrtojë pasqyrat financiare për të kuptuar aktivet, borxhet dhe veprimtarinë. Një aktiv mund të propozohet edhe si garanci, por pranimi varet nga banka dhe produkti.
Mos e vlerëso mundësinë për të shlyer vetëm nga vlera e një pasurie. Shiko edhe paratë që hyjnë e dalin çdo muaj, këstet ekzistuese dhe kostot e reja. Kërko kushtet përfundimtare përpara nënshkrimit.
Pyetje të shpeshta për aktivet
A është një makinë gjithmonë aktiv afatgjatë?
Mund të jetë për një biznes që e përdor për punë, por klasifikimi mund të ndryshojë nëse mbahet për shitje. Shiko qëllimin e përdorimit dhe rregullat përkatëse.
A janë të gjitha aktivet para të gatshme?
Jo. Një pronë ose pajisje mund të ketë vlerë, por kthimi i saj në para mund të kërkojë kohë dhe çmimi i shitjes nuk është i garantuar.