Çfarë përfshin faza e kërkimit?
Një kompani mund të studiojë një teknologji të re, të kërkojë materiale alternative ose të shqyrtojë mënyra të ndryshme për të zgjidhur një problem. Në këtë fazë mund të mos jetë ende e qartë nëse projekti do të prodhojë një rezultat të përdorshëm.
Për shembull, një ekip mund të testojë disa ide për ruajtjen e energjisë pa vendosur ende se cila do të përdoret. Qëllimi është të mblidhen njohuri dhe të vlerësohen mundësitë, jo të garantohet një produkt i suksesshëm.
Kërkimi dhe zhvillimi
Kërkimi synon fitimin e njohurive të reja. Zhvillimi lidhet me përdorimin e atyre ose njohurive të tjera për të projektuar një produkt, proces apo shërbim të ri ose të përmirësuar para përdorimit tregtar.
Një projekt mund të kalojë nga një fazë në tjetrën, por data dhe natyra e punës duhen vlerësuar. Emri i departamentit ose etiketa e projektit nuk përcakton vetë se çdo kosto është kërkim ose zhvillim.
Si trajtohen shpenzimet?
Sipas IAS 38, kostot e kërkimit regjistrohen si shpenzime në periudhën kur kryhen. Kur projekti kalon në zhvillim, disa kosto mund të regjistrohen si aktiv jomaterial, por vetëm pasi të plotësohen kriteret e standardit. Përfshirja e një kostoje të pranueshme në vlerën e aktivit shpjegohet te kapitalizimi.
Një aktiv jomaterial është një aktiv i identifikueshëm pa formë fizike. Vetëm pritshmëria se projekti mund të jetë i dobishëm nuk është e mjaftueshme për të njohur çdo pagesë si aktiv.
Një shembull i thjeshtë
Në një shembull ilustrues, një biznes shpenzon 200,000 lekë për të provuar disa zgjidhje teknike gjatë kërkimit. Sipas IAS 38, kjo shumë regjistrohet si shpenzim i asaj periudhe. Shembulli trajton kontabilitetin, jo zbritjen e kostos për qëllime tatimore.
Nëse më vonë ekipi fillon një fazë të dallueshme zhvillimi, biznesi duhet të kontrollojë veçmas nëse dhe kur plotësohen kushtet për njohjen e ndonjë kostoje. Kostot e mëparshme nuk kthehen automatikisht në aktiv vetëm sepse projekti vazhdon.
Po kur fazat nuk dallohen?
Nëse një subjekt nuk mund të dallojë fazën e kërkimit nga ajo e zhvillimit për një projekt të brendshëm, IAS 38 kërkon që shpenzimet e atij projekti të trajtohen si shpenzime të fazës së kërkimit. Kjo shmang supozimin e një faze zhvillimi pa prova të mjaftueshme.
Prandaj ka rëndësi të ruhen planet, rezultatet e testimeve, datat e vendimeve dhe regjistrat e kostove. Dokumentet ndihmojnë të tregohet çfarë pune është bërë dhe kur.
Pse ka rëndësi për lexuesin?
Trajtimi i kostos mund të ndikojë mënyrën si paraqiten shpenzimet dhe aktivet në pasqyrat financiare. Për të kuptuar një projekt, lexo shënimet për politikat kontabël dhe informacionin që biznesi jep për shpenzimet përkatëse.
Njohja e një shpenzimi nuk do të thotë se kërkimi ishte pa vlerë; trajtimi kontabël ndjek kritere të caktuara. Po ashtu, një projekt i njohur si aktiv nuk garanton shitje ose fitime në të ardhmen.
Pyetje të shpeshta
A është kërkimi i njëjtë me kërkimin e një produkti në internet?
Jo. Këtu fjala përdoret për punë origjinale dhe të planifikuar për të fituar njohuri.
A regjistrohen të gjitha kostot e zhvillimit si aktiv?
Jo. Duhet të plotësohen kriteret përkatëse. Për një projekt konkret kërko vlerësim profesional.