Çfarë përfshin zhvillimi?
Një biznes mund të përdorë njohuritë që ka për të krijuar një program kompjuterik, një produkt ose një mënyrë të re prodhimi. Faza e zhvillimit mund të përfshijë projektimin dhe provimin e një prototipi përpara se ai të përdoret ose të shitet.
Jo çdo ndryshim në një produkt është automatikisht zhvillim për qëllime kontabël. Për të përcaktuar trajtimin duhet shqyrtuar natyra e aktivitetit dhe standardi që zbatohet për projektin.
Kërkimi dhe zhvillimi: cili është dallimi?
Kërkimi lidhet me hetimin e planifikuar për të fituar njohuri të reja. Zhvillimi lidhet me përdorimin e njohurive për një plan ose projekt konkret përpara prodhimit ose përdorimit tregtar. Në praktikë, kalimi midis fazave kërkon gjykim.
Për shembull, shqyrtimi i mënyrave të mundshme për një teknologji mund të jetë kërkim, ndërsa projektimi dhe testimi i një prototipi mund të jetë zhvillim. Emërtimi i projektit nuk mjafton; duhen parë aktivitetet dhe provat.
Një shembull i thjeshtë
Imagjino një kompani që kërkon mënyra të reja për të ruajtur energjinë dhe pastaj ndërton një prototip për t’i provuar ato. Ajo mban dokumente të ndara për punën e kërkimit dhe fazën e projektimit, duke shënuar datat dhe kostot.
Kompanisë i duhet të vlerësojë nëse ndonjë shpenzim i zhvillimit plotëson kriteret për t’u njohur si aktiv. Fakti që projekti ka kushtuar para ose që drejtimi shpreson për fitim nuk mjafton vetë.
Kur mund të njihet një aktiv?
IAS 38 dallon shpenzimet e kërkimit nga ato të zhvillimit. Shpenzimet e kërkimit njihen si shpenzim; shpenzimet e zhvillimit mund të përfshihen në koston e një aktivi jomaterial kur plotësohen kriteret e përcaktuara në standard.
Ndër çështjet që duhen provuar janë mundësia teknike për ta përfunduar, synimi dhe aftësia për ta përdorur ose shitur, si dhe mënyra se si priten përfitime ekonomike. Duhen gjithashtu burime të mjaftueshme dhe matje e besueshme e kostos.
Pse kanë rëndësi dokumentet?
Mbaj plane, rezultate testesh, vendime të drejtimit, vlerësime të burimeve dhe regjistra të kostove. Dokumentet ndihmojnë të kuptohet kur një projekt ndryshoi fazë dhe nëse kushtet përkatëse ishin përmbushur. Shënimi i datave dhe i punës së kryer ndihmon që shpenzimet të lidhen me fazën përkatëse.
Nëse faza e kërkimit nuk dallohet nga ajo e zhvillimit për një projekt të brendshëm, IAS 38 kërkon që shpenzimet të trajtohen si të fazës së kërkimit. Një vendim kontabël duhet mbështetur në fakte, jo vetëm në emërtim.
A është aktivi një garanci për fitim?
Jo. Njohja e një aktivi është trajtim kontabël sipas kritereve; ajo nuk garanton se produkti do të shitet ose se shuma do të rikuperohet. Projektet mund të hasin vonesa, kosto shtesë ose mungesë kërkese.
Pas njohjes së aktivit, kostoja mund të shpërndahet gjatë viteve të përdorimit, përmes amortizimit. Duhet kontrolluar edhe nëse projekti ka humbur vlerë, për shembull kur teknologjia vjetrohet ose kërkesa bie.
Pyetje të shpeshta
A janë të gjitha kostot e një projekti zhvillimi aktive?
Jo. Vetëm shpenzimet që plotësojnë kërkesat përkatëse mund të njihen si të tilla.
A është zhvillimi i njëjtë me rritjen e shitjeve?
Jo. Këtu përshkruan punën për një produkt ose proces. Një projekt mund të jetë në zhvillim edhe kur ende nuk ka shitje.