Pse nevojitet një formulë kostoje?
Një biznes mund të blejë të njëjtin produkt disa herë, me çmime të ndryshme. Kur shet një pjesë të tij, duhet të përcaktojë sa nga kostoja i takon mallrave të shitura dhe sa mbetet te inventari.
FIFO i cakton shitjes kostot më të vjetra. Kështu, inventari që mbetet në fund zakonisht mban kostot e blerjeve më të fundit. Kjo është mënyrë llogaritjeje dhe nuk tregon domosdoshmërisht cilat njësi fizike u shitën.
Shembull ilustrues me FIFO
Një dyqan blen 10 njësi me nga 100 lekë dhe më pas 10 njësi të tjera me nga 120 lekë. Nëse shet 10 njësi, FIFO cakton fillimisht koston e blerjes së parë: 10 × 100, ose 1,000 lekë.
Në këtë shembull, 10 njësitë që mbeten kanë koston e blerjes së dytë, gjithsej 1,200 lekë. Llogaritja është e thjeshtuar dhe nuk përfshin shpenzime shtesë, zbritje ose një ulje të mundshme të vlerës. Hapat e caktimit të kostos mund t’i ndjekësh edhe te shembulli i formulës FIFO.
A duhet të shiten fizikisht mallrat e vjetra të parat?
FIFO është një supozim për mënyrën si caktohen kostot. Ai nuk provon domosdoshmërisht cilat njësi fizike janë dërguar te klienti. Për disa mallra, biznesi mund të ndjekë fizikisht mallrat më të vjetra për arsye praktike ose cilësie.
Kur çdo artikull dallohet dhe lidhet me një projekt të veçantë, mund të nevojitet identifikimi i kostos së atij artikulli. Standardi përcakton kur përdoret identifikimi specifik dhe kur mund të përdoren formulat e tjera.
FIFO dhe mesatarja e ponderuar
Një alternativë për mallrat zakonisht të këmbyeshme është mesatarja e ponderuar, ku kostoja për njësi llogaritet duke marrë parasysh sasitë dhe kostot e mallrave përkatëse. Rezultati mund të ndryshojë nga FIFO kur çmimet ndryshojnë.
Në shembullin e mësipërm, kostoja totale e 20 njësive është 2,200 lekë. Një mesatare e thjeshtuar e ponderuar do të ishte 110 lekë për njësi; zbatimi konkret varet edhe nga mënyra dhe koha e llogaritjes.
Çfarë thotë IAS 2?
IAS 2 përcakton trajtimin e inventarit dhe formulat e kostos. Për inventarët që zakonisht janë të këmbyeshëm, ai përdor FIFO ose mesataren e ponderuar; artikujt e veçantë mund të kërkojnë identifikim të kostos individuale. Për dallimin nga metoda që nis me kostot më të fundit, lexo shpjegimin e LIFO-s dhe kufizimet e përdorimit të saj.
Biznesi duhet të zbatojë të njëjtën formulë për inventarë me natyrë dhe përdorim të ngjashëm. Për inventarë me natyrë ose përdorim të ndryshëm mund të justifikohen formula të ndryshme sipas kushteve të standardit.
Çfarë duhet parë në raport?
Lexo shënimet e pasqyrave financiare për të kuptuar formulën e përdorur dhe çdo ulje të inventarit në vlerë. Çmimet e blerjes, sasitë dhe ndryshimet në inventar mund të ndikojnë koston e shitjeve dhe rezultatin e raportuar. Shënimet mund të ndihmojnë edhe për të kuptuar nëse mallrat janë dëmtuar ose çmimi i pritshëm i shitjes ka rënë.
Kur krahason biznese, kontrollo nëse përdorin të njëjtin kuadër kontabël dhe nëse mallrat e tyre janë të ngjashme. Një ndryshim në fitim mund të ketë disa shkaqe, jo vetëm formulën e inventarit.
Pyetje të shpeshta
A e tregon FIFO çmimin e shitjes?
Jo. Ajo përdoret për caktimin e kostos së inventarit, ndërsa çmimi i shitjes vendoset veçmas.
A është FIFO gjithmonë më e favorshme?
Nuk ka përgjigje universale. Efekti varet nga çmimet, sasitë dhe rregullat e zbatueshme.