Çfarë do të thotë FIFO?
FIFO vjen nga anglishtja first in, first out: i pari që hyn, i pari që del. Në kontabilitet, kjo është një formulë për renditjen e kostove të inventarit dhe jo domosdoshmërisht një përshkrim i çdo lëvizjeje fizike në magazinë.
Një biznes që blen të njëjtin mall disa herë me çmime të ndryshme duhet të caktojë një kosto për mallrat e shitura dhe për ato që mbeten. FIFO është një nga formulat e trajtuara nga IAS 2 për inventarët përkatës.
Një shembull me dy blerje
Në një shembull ilustrues, dyqani blen 10 njësi me nga 100 lekë dhe më pas 10 njësi të tjera me nga 120 lekë. Gjithsej ka 20 njësi me kosto 2,200 lekë, pa kosto të tjera.
Nëse dyqani shet 12 njësi dhe përdor FIFO, kostoja e shitjeve merr fillimisht 10 njësitë nga 100 lekë dhe më pas dy njësi nga 120 lekë. Kostoja në shembull është 1,240 lekë.
Sa mbetet në inventar?
Pas shitjes së 12 njësive, mbeten tetë njësi nga blerja e dytë. Në këtë shembull ato kanë kosto 960 lekë: tetë shumëzuar me 120. Kostoja e shitjeve dhe inventari i mbetur së bashku janë 2,200 lekë.
Shembulli supozon mallra të këmbyeshme, pa humbje, kosto transporti ose zhvlerësim. Në praktikë, përfshirja e kostove dhe matja e inventarit kërkojnë shqyrtimin e rregullave dhe të dokumenteve përkatëse.
Si ndryshon nga kostoja mesatare?
Kostoja mesatare e ponderuar e ndan koston totale me numrin e njësive. Kështu blerjet me më shumë njësi peshojnë më shumë në mesatare. FIFO, në vend të kësaj, i lidh shitjet fillimisht me kostot e blerjeve më të hershme.
Në të njëjtin shembull, mesatarja e thjeshtuar do të ishte 110 lekë për njësi. Për 12 njësi, kostoja do të ishte 1,320 lekë dhe për tetë njësitë e mbetura 880 lekë. Rezultati ndryshon sepse ndryshon formula e caktimit të kostos.
Ndikimi te fitimi
Kur çmimet e blerjes rriten, FIFO mund t’i caktojë shitjes kostot më të vjetra dhe më të ulëta. Kjo mund të japë një fitim bruto më të lartë se një llogaritje me kosto mesatare në të njëjtin shembull.
Efekti nuk është gjithmonë në të njëjtin drejtim: ai varet nga çmimet dhe lëvizjet e inventarit. Fitimi bruto nuk është fitimi përfundimtar, sepse mund të ketë shpenzime të tjera.
Çfarë tjetër kërkon IAS 2?
IAS 2 kërkon që inventari të matet me më të ulëtën midis kostos dhe vlerës neto të realizueshme. Kjo vlerë lidhet me çmimin e pritshëm të shitjes, pasi zbriten kostot e nevojshme të përfundimit dhe shitjes.
Për mallra që nuk janë zakonisht të këmbyeshme, standardi përdor identifikimin e kostos specifike. Zgjedhja dhe zbatimi i formulës duhen shqyrtuar në kontekstin e inventarit dhe të kuadrit që zbatohet.
Pyetje të shpeshta
A duhet që mallrat fizikisht të shiten sipas të njëjtit rend?
FIFO është formulë kontabël për kostot; menaxhimi fizik i magazinës duhet parë veçmas.
A është FIFO një mënyrë për të rritur fitimin real?
Jo. Ajo cakton kostot për raportim; nuk ndryshon vetë çmimin e blerjes ose të shitjes.