Si funksionon qiraja?
Një person mund të marrë me qira një banesë, ndërsa një biznes mund të marrë një zyrë, automjet ose pajisje. Qiradhënësi dhe qiramarrësi bien dakord për aktivin, afatin dhe pagesat në kontratë.
Përdorimi i një aktivi me qira nuk do të thotë automatikisht se qiramarrësi bëhet pronar. Nëse marrëveshja përfshin të drejtë blerjeje ose kalim pronësie, kushtet e saj duhen lexuar veçmas.
Çfarë duhet të përmbajë marrëveshja?
Kontrollo shumën dhe datën e pagesës, kohëzgjatjen, shumën e lënë si garanci dhe kushtet për rinovim. Kjo garanci shpesh quhet depozitë qiraje. Shiko edhe nëse pagesa mund të ndryshojë dhe si njoftohen palët.
Lexo kush paguan mirëmbajtjen, sigurimin, faturat dhe riparimet. Për një pronë ose pajisje, përshkrimi i gjendjes në fillim mund të ndihmojë në sqarimin e përgjegjësive në fund.
Një shembull i thjeshtë
Supozo se një biznes merr me qira një zyrë për 40,000 lekë në muaj për 12 muaj. Pagesat mujore janë gjithsej 480,000 lekë për atë periudhë, pa përfshirë depozitën, faturat apo shpenzimet e tjera.
Nëse kontrata kërkon një depozitë, kontrollo kushtet e kthimit të saj dhe nëse mund të mbahen shuma për dëme ose pagesa të papaguara. Shembulli nuk përcakton kushtet e një kontrate reale.
Qiraja dhe buxheti
Kur planifikon shpenzimet, mos shiko vetëm pagesën mujore. Përfshi edhe pagesën fillestare, shërbimet dhe çdo kosto tjetër që kontrata ia cakton qiramarrësit.
Për një biznes, krahaso pagesat me të ardhurat e pritshme dhe mbaj parasysh se një detyrim mund të vazhdojë edhe në muajt me më pak shitje. Për një familje, kontrollo sa mbetet pas qirasë dhe shpenzimeve të domosdoshme.
Qira financiare dhe operative
Në disa marrëveshje, si financimi për një automjet, kushtet mund të ndryshojnë nga një qira e zakonshme për përdorim. Kontrata mund të përfshijë pagesë fillestare dhe mundësi blerjeje në fund.
Sipas IFRS 16, qiradhënësi dallon qiranë financiare nga ajo operative sipas transferimit të rreziqeve dhe përfitimeve të pronësisë. Emri i produktit nuk mjafton i vetëm për të përcaktuar klasifikimin kontabël.
Si trajtohet në kontabilitet?
IFRS 16 trajton kontratat që japin të drejtën për të kontrolluar përdorimin e një pasurie ose pajisjeje të caktuar, për një periudhë kundrejt pagesës. Qiramarrësi zakonisht paraqet dy zëra në bilanc: të drejtën e përdorimit si aktiv dhe pagesat e ardhshme të qirasë si detyrim. Ka përjashtime, ndër të tjera për disa qira afatshkurtra dhe aktive me vlerë të ulët.
Trajtimi i një marrëveshjeje konkrete varet nga kushtet dhe kuadri që zbatohet. Një kontabilist mund të ndihmojë për të përcaktuar nëse një kontratë përmban qira dhe cilat pagesa përfshihen.
Përfundimi i marrëveshjes
Kontrollo sa kohë më parë duhet të njoftosh për largimin, çfarë ndodh nëse e mbyll kontratën para afatit dhe si dorëzohet aktivi. Kërko të dish kur dhe në çfarë kushtesh kthehet depozita.
Mbaj kopje të kontratës, pagesave dhe komunikimeve. Nëse ka mospajtim për gjendjen e aktivit ose shumën e mbajtur, dokumentet mund të ndihmojnë në sqarimin e çështjes.
Pyetje të shpeshta
A është depozita e qirasë e njëjtë me qiranë mujore?
Jo domosdoshmërisht. Kontrollo qëllimin dhe kushtet e kthimit të saj në marrëveshjen e shkruar.
A bëhet qiramarrësi pronar pas pagesës së qirasë?
Jo, përveçse nëse kjo parashikohet dhe realizohet sipas kushteve përkatëse.