Çfarë është qiraja?

Kush merr pjesë në marrëveshje?

Qiradhënësi është pala që jep të drejtën e përdorimit, ndërsa qiramarrësi është pala që e merr atë të drejtë. Kontrata përshkruan pasurinë, afatin, pagesat dhe detyrimet e secilës palë.

Të përdorësh një pasuri me qira nuk do të thotë automatikisht se bëhesh pronar i saj. Nëse ekziston një mundësi blerjeje në fund, ajo duhet të jetë e përcaktuar në dokumente, bashkë me kushtet përkatëse.

Një shembull i thjeshtë

Imagjino një biznes që merr me qira një pajisje për 24 muaj, me pagesë 10,000 lekë në muaj. Nëse pagesa mbetet e pandryshuar për gjithë afatin, pagesat mujore arrijnë 240,000 lekë gjithsej.

Kjo llogaritje është ilustrim dhe nuk përfshin depozitë sigurie, mirëmbajtje, sigurim ose pagesa të tjera. Kontrata mund të përmbajë edhe kushte për ndryshimin e pagesës ose përfundimin më herët.

Ta zgjerojmë shembullin: përveç 240,000 lekëve qira për dy vjet, supozo se paguan edhe 20,000 lekë depozitë sigurie. Gjatë kontratës ke nxjerrë gjithsej 260,000 lekë nga llogaria. Nëse depozita të kthehet e plotë në fund, pagesa neto për qiranë mbetet 240,000 lekë, pa përfshirë kosto të tjera.

Kthimi i depozitës varet nga marrëveshja dhe gjendja e pasurisë. Kërko nëse ajo përdoret për këstin e fundit apo mbahet veç deri në dorëzim. Një shumë e kthyeshme ka ndikim në buxhetin tënd edhe kur nuk është kosto përfundimtare.

Çfarë duhet të përmbajë kontrata?

Kontrollo përshkrimin e pasurisë, kohëzgjatjen, shumën dhe datën e pagesave, monedhën dhe mënyrën si trajtohet një depozitë sigurie. Lexo nëse qiraja mund të ndryshojë dhe si njoftohesh për ndryshimin.

Shiko kush paguan mirëmbajtjen, riparimet, sigurimin dhe shpenzimet e përdorimit. Është e dobishme të përcaktohet gjendja e pasurisë kur merret dhe si duhet të kthehet në fund të marrëveshjes.

Qiraja dhe qiraja financiare

Qiraja financiare, e quajtur shpesh leasing, është një formë financimi që përdor një marrëveshje për përdorimin e një pasurie. Kushtet për pronësinë, pagesën përfundimtare dhe të drejtën e blerjes ndryshojnë sipas kontratës.

Mos supozo se çdo pagesë mujore çon automatikisht në pronësi. Pyet nëse mund ta blesh pasurinë, sa kushton blerja në fund dhe cilat shpenzime të tjera paguan gjatë gjithë periudhës.

Si trajtohet në kontabilitet?

Për subjektet që zbatojnë IFRS 16, një marrëveshje shqyrtohet për të parë nëse jep të drejtën e kontrollit mbi përdorimin e një aktivi të identifikuar për një periudhë kundrejt pagesës. Emri i dokumentit nuk është i vetmi faktor.

Qiramarrësi zakonisht raporton një aktiv për të drejtën e përdorimit dhe një detyrim për pagesat e qirasë. SNRF 16 lejon disa përjashtime, për shembull për qira afatshkurtra ose aktive me vlerë të ulët, kur plotësohen kushtet.

Çfarë ndodh nëse përfundon më herët?

Kontrollo nëse lejohet ndërprerja para afatit, sa kohë më parë duhet të njoftosh dhe nëse ka pagesë për këtë. Lexo edhe kushtet për dëmet dhe kthimin e depozitës së sigurisë.

Kur e dorëzon pasurinë, krahaso gjendjen me përshkrimin dhe fotografitë e bëra kur e more. Ruaj dokumentet e pagesave. Këto ndihmojnë të sqarohen përgjegjësitë nëse ka mosmarrëveshje për riparimet.

Nëse qiraja është në monedhë tjetër nga të ardhurat e tua, kursi mund ta ndryshojë koston. Shiko si përcaktohet kursi dhe në cilën datë bëhet pagesa.