Si funksionon në praktikë?
Një biznes ose individ mund të kërkojë përdorimin e një automjeti apo pajisjeje përmes një marrëveshjeje qiraje financiare. Ofruesi dhe përdoruesi bien dakord për afatin, pagesat dhe përgjegjësitë që lidhen me aktivin. Për trajtimin e datës kur pasuria vihet në dispozicion, shih fillimin e qirasë.
Marrëveshja mund të përfshijë një pagesë fillestare, pagesa periodike dhe kushte për fundin e afatit. Këto ndryshojnë sipas ofruesit dhe produktit; kërko ofertën e plotë për rastin tënd.
Kush është pronari?
Përdorimi i aktivit nuk do të thotë automatikisht që pronësia ligjore kalon menjëherë te përdoruesi. Kontrata duhet të tregojë kush është pronari gjatë afatit dhe nëse ka kalim pronësie ose mundësi blerjeje në fund.
Nëse kontrata lejon blerjen në fund, kontrollo çmimin dhe kushtet. Mos supozo se pajisja bëhet automatikisht e jotja pas këstit të fundit.
Një shembull i thjeshtë
Supozo se një biznes dëshiron një pajisje dhe merr një ofertë me pagesë fillestare 200,000 lekë, 36 pagesa mujore nga 25,000 lekë dhe një pagesë përfundimtare 50,000 lekë nëse ushtron mundësinë e blerjes.
Në këtë shembull ilustrues, totali është 200,000 + (36 × 25,000) + 50,000 = 1,150,000 lekë, nëse ushtrohet blerja. Sigurimi, mirëmbajtja dhe tarifat e tjera nuk përfshihen. Shifrat ilustrojnë pagesat; klasifikimi si qira financiare kërkon edhe shqyrtimin e kushteve.
Cilat kosto duhen krahasuar?
Kërko shumën fillestare, të gjitha pagesat periodike, normën ose mënyrën e llogaritjes së kostos dhe çdo pagesë përfundimtare. Pyet nëse ka tarifa për administrim, regjistrim, vonesa ose mbyllje para afatit.
Kontrollo kush paguan sigurimin, taksat, mirëmbajtjen dhe riparimet. Nëse oferta është në një monedhë tjetër nga të ardhurat e tua, ndryshimi i kursit mund të ndikojë koston në monedhën që përdor për pagesat.
Qira financiare apo qira operative?
Sipas IFRS 16, qiradhënësi e klasifikon një qira si financiare kur transferohen pothuajse të gjitha rreziqet dhe përfitimet e pronësisë. Nëse kjo nuk ndodh, qiraja klasifikohet si operative.
Klasifikimi varet nga përmbajtja e marrëveshjes dhe jo vetëm nga emri i saj. Kalimi i pronësisë, kohëzgjatja dhe pagesat janë ndër treguesit që shqyrtohen, por një tregues i vetëm nuk është gjithmonë përfundimtar.
Çfarë ndodh nëse ndryshojnë planet?
Përpara nënshkrimit, pyet nëse mund ta mbyllësh marrëveshjen më herët, ta kthesh aktivin ose të ndryshosh planin e pagesave. Këto mundësi dhe kostot e tyre varen nga kontrata.
Nëse has vështirësi me pagesat, kontakto ofruesin sa më shpejt dhe kërko kushtet e çdo zgjidhjeje me shkrim. Mos supozo se kthimi i aktivit e shuan automatikisht çdo detyrim të mbetur.
Si ta përgatitësh krahasimin?
Kërko dy oferta për të njëjtin aktiv, të njëjtën monedhë dhe një afat të krahasueshëm. Shëno pagesën fillestare, pagesat mujore, koston e sigurimit dhe çdo pagesë në fund. Nëse një ofertë përfshin mirëmbajtjen dhe tjetra jo, kërko një vlerësim të saj që krahasimi të jetë më i plotë.
Shiko edhe ndikimin në buxhetin mujor. Një pagesë fillestare më e madhe mund të ulë këstet, por lë më pak para në dispozicion në fillim. Vendimi duhet të marrë parasysh nevojat dhe rezervat e tua.
Pyetje të shpeshta
A është qiraja financiare gjithmonë më e lirë se kredia?
Jo. Krahaso të gjitha pagesat dhe kushtet për të njëjtin aktiv dhe afat.
A bëhem automatikisht pronar në fund?
Jo domosdoshmërisht. Kontrollo kalimin e pronësisë dhe çdo pagesë përfundimtare në kontratë.