Çfarë mund të të japë pjesëmarrja?
Një pjesëmarrje mund t’i japë investitorit të drejta ekonomike, si përfitimi nga shpërndarja e fitimit kur ajo vendoset, dhe të drejta vote sipas instrumentit dhe dokumenteve të shoqërisë. Të drejtat nuk janë të njëjta në çdo rast.
Vlera e pjesëmarrjes mund të rritet ose të bjerë. Fitimi apo dividendi nuk është i garantuar, dhe një investim në kapital mund të sjellë humbje. Përpara një vendimi, lexo marrëveshjen dhe informacionin mbi shoqërinë.
Çfarë është shoqëria e asociuar?
Sipas IAS 28, shoqëria e asociuar është një subjekt mbi të cilin investitori ka ndikim të rëndësishëm. Kjo do të thotë aftësi për të marrë pjesë në vendime mbi politikat financiare dhe operative, pa i kontrolluar i vetëm ose bashkërisht ato politika.
Pjesëmarrje në kuptimin e përditshëm është term më i gjerë: të zotërosh aksione nuk e bën automatikisht çdo shoqëri të asociuar. Për klasifikimin kontabël duhen parë të drejtat dhe faktet e marrëdhënies.
A mjafton përqindja e votave?
Sipas IAS 28, kur investitori ka të paktën 20% të të drejtave të votës, drejtpërdrejt ose përmes shoqërive të tjera, merret fillimisht se ka ndikim të rëndësishëm. Por kjo nuk është e pakundërshtueshme: faktet mund të tregojnë qartë se ndikimi mungon.
Edhe nën 20% ndikimi mund të ekzistojë, nëse provohet qartë. Duhet vlerësuar situata në tërësi, përfshirë marrëveshjet dhe mënyrën si merren vendimet; përqindja nuk është një përgjigje automatike për çdo rast.
Një shembull i thjeshtë
Supozo se një kompani blen 25% të votave në një shoqëri tjetër dhe ka një përfaqësues në bordin e saj. Këto fakte mund të jenë të rëndësishme për vlerësimin e ndikimit, por duhen shqyrtuar edhe marrëveshjet dhe të drejtat e palëve të tjera.
Nëse, pas shqyrtimit, shoqëria klasifikohet si e asociuar, trajtimi kontabël varet nga standardet dhe rrethanat përkatëse. Përqindja e aksioneve nuk garanton fitim, dividend apo mundësi shitjeje me çmim të caktuar.
Si pasqyrohet investimi?
IAS 28 kërkon përgjithësisht përdorimin e metodës së kapitalit për investimet në shoqëri të asociuara, me përjashtimet që parashikon standardi. Investimi njihet fillimisht me kosto dhe më pas rregullohet për pjesën e investitorit në ndryshimet përkatëse të aktiveve neto.
Pjesa e investitorit në fitimin ose humbjen e shoqërisë së asociuar ndikon rezultatin e raportuar sipas metodës. Kjo nuk do të thotë se investitori ka marrë menjëherë të njëjtën shumë në para.
Ndryshimi nga një filial
Një filial është subjekt i kontrolluar nga një shoqëri mëmë. Te shoqëria e asociuar, investitori ka ndikim të rëndësishëm, por nuk ka kontroll ose kontroll të përbashkët sipas përkufizimit të IAS 28.
Emërtimi tregtar nuk mjafton për të përcaktuar marrëdhënien. Lexo shënimet e pasqyrave financiare dhe shiko të drejtat e votës, marrëveshjet dhe mënyrën e klasifikimit.
Pyetje të shpeshta
A është çdo pronar aksionesh automatikisht vendimmarrës?
Jo. Të drejtat varen nga aksionet dhe marrëveshjet, ndërsa ndikimi i rëndësishëm vlerësohet nga faktet.
A është fitimi i raportuar i njëjtë me dividendin në para?
Jo. Regjistrimi i fitimit dhe pagesa e dividendit janë dy gjëra të ndryshme.