Çfarë matet?
Një biznes mund të ketë para, pajisje, inventar, kredi dhe detyrime ndaj furnitorëve. Për t’i paraqitur në raport, duhet të përcaktojë shumat përkatëse sipas bazës së kërkuar ose të lejuar.
Matja nuk është e njëjta gjë me numërimin e njësive fizike. Mund të dish se ke dhjetë pajisje, por ende duhet të përcaktosh shumën monetare me të cilën ato paraqiten në raport.
Një shembull i thjeshtë
Supozo se një biznes blen një pajisje për 100,000 lekë dhe paguan 10,000 lekë kosto të drejtpërdrejta për ta vendosur në gjendje përdorimi. Në një shembull të thjeshtuar, shuma fillestare mund të jetë 110,000 lekë nëse këto kosto plotësojnë kriteret përkatëse.
Më pas, shuma e raportuar mund të ndryshojë sipas amortizimit ose rregullave të tjera që zbatohen. Shembulli nuk është vlerësim i një pajisjeje reale dhe nuk përfshin çdo kusht të standardit.
Kosto historike dhe vlerë aktuale
Kostoja historike niset nga çmimi ose vlera e transaksionit fillestar. Kjo nuk do të thotë se shifra mbetet gjithmonë e pandryshuar: ajo mund të ulet për përdorimin e aktivit me kalimin e kohës (amortizimi), ose kur aktivi nuk e justifikon më vlerën e regjistruar (zhvlerësimi).
Një bazë e vlerës aktuale përdor informacion të përditësuar në datën e matjes. Kuadri konceptual i IFRS përshkruan disa baza; ato nuk janë të gjitha të njëjta dhe nuk përdoren në mënyrë të lirë për çdo zë.
Çfarë është vlera e drejtë?
Vlera e drejtë sipas IFRS 13 lidhet me çmimin e shitjes së një aktivi ose transferimit të një detyrimi në një transaksion të rregullt midis pjesëmarrësve të tregut në datën e matjes. Ajo mund të kërkojë vlerësim kur nuk ka çmim të vëzhgueshëm.
Një vlerë e raportuar nuk garanton çmimin që do të marrë një subjekt në çdo shitje të ardhshme. Data, tregu dhe supozimet kanë rëndësi dhe duhet të shpjegohen sipas kërkesave të zbatueshme.
Matja dhe njohja
Njohja lidhet me përfshirjen e një zëri në pasqyrat financiare; matja përcakton shumën me të cilën ai paraqitet. Të dyja çështjet janë të lidhura, por një zë duhet të plotësojë kërkesat përkatëse për t’u njohur.
Një shpenzim i planifikuar për të ardhmen nuk bëhet automatikisht aktiv ose detyrim sot. Duhet të shqyrtohen ngjarja, të drejtat, detyrimet dhe standardi që zbatohet.
Çfarë të kontrollosh në raport?
Lexo politikat kontabël dhe shënimet për të parë bazën e matjes, datën dhe çdo gjykim të rëndësishëm. Krahaso periudhat me kujdes nëse metoda, biznesi ose kushtet e tregut kanë ndryshuar. Për shembull, një rritje e vlerës së raportuar mund të lidhet me një blerje të re ose me një ndryshim në matje. Shënimet ndihmojnë të dallosh këto raste dhe të kuptosh nëse shifrat janë të krahasueshme.
Një shifër e saktë matematikisht mund të mbështetet në supozime të pasigurta. Për këtë arsye kontrollo burimet dhe kufizimet e vlerësimit, sidomos kur një shumë varet nga të dhëna që nuk vëzhgohen drejtpërdrejt.
Pyetje të shpeshta
A është kostoja historike gjithmonë çmimi aktual i tregut?
Jo. Ajo mbështetet në ngjarjen fillestare dhe rregullimet e zbatueshme.
A përdoret e njëjta bazë për çdo aktiv?
Jo. Trajtimi varet nga standardi dhe natyra e zërit.