Çfarë është gjykimi profesional në kontabilitet?

Pse nevojitet gjykimi?

Jo çdo transaksion duket njësoj dhe jo çdo përgjigje gjendet duke parë vetëm titullin e një kontrate. Profesionisti duhet të kuptojë çfarë ka ndodhur, cilat të drejta e detyrime ekzistojnë dhe cili standard zbatohet.

Gjykimi nuk do të thotë zgjedhje pa kufij. Ai duhet të mbështetet në kërkesat përkatëse, informacionin e disponueshëm dhe një arsyetim që mund të shpjegohet e dokumentohet.

Një shembull i thjeshtë

Imagjino dy marrëveshje që të dyja quhen kontratë shërbimi. Njëra mund t’i japë klientit të drejtën të kontrollojë përdorimin e një pajisjeje të identifikuar për një periudhë; tjetra mund të kërkojë vetëm kryerjen e një shërbimi.

Për të përcaktuar trajtimin kontabël, biznesi duhet të lexojë kushtet dhe të zbatojë kriteret përkatëse. Ky shembull nuk përcakton përfundimin për çdo kontratë dhe mund të kërkojë informacion shtesë.

Për marrëveshjen e pajisjes, një pyetje praktike është nëse klienti vendos si dhe për çfarë përdoret pajisja gjatë periudhës së marrëveshjes. Pyet gjithashtu nëse furnitori mund ta zëvendësojë realisht pajisjen, apo nëse klientit i është vënë në dispozicion një pajisje e përcaktuar.

Këto fakte mund të ndryshojnë analizën e së drejtës së përdorimit sipas IFRS 16. Një kontratë që shkruan vetëm “shërbim” nuk mjafton për përfundimin; as fakti që një pajisje përdoret nuk provon automatikisht se marrëveshja përmban qira.

Gjykimi dhe vlerësimi i një shume

Gjykimi ndihmon të vendosësh si duhet trajtuar një situatë. Çmuarja kontabël është më e ngushtë: përcakton një shumë që nuk dihet me saktësi, duke përdorur të dhënat dhe supozimet e arsyeshme.

Për shembull, të vendosësh nëse një kontratë përmban qira kërkon gjykim. Të vlerësosh sa para pritet të humbasësh nga faturat e papaguara kërkon një çmuarje. Në praktikë, edhe ky vlerësim mbështetet në gjykim profesional.

Çfarë informacioni përdoret?

Mund të nevojiten kontrata, fatura, të dhëna historike, kushte tregu dhe informacione nga drejtimi. Burimet duhet të jenë të përshtatshme për pyetjen dhe periudhën që po shqyrtohet.

Kur informacioni është i paplotë, dokumento kufizimet dhe supozimet. Nëse shfaqen fakte të reja, vlerëso nëse përfundimi ose çmuarja duhet të rishikohet sipas kërkesave të zbatueshme. Këtu ndihmon kujdesi në kontabilitet: vlerësimi me maturi, pa i zbukuruar ose rënduar qëllimisht shifrat.

Pse duhet dokumentuar?

Një shënim i qartë ndihmon të kuptohet çfarë pyetjeje është zgjidhur, cilat alternativa janë shqyrtuar dhe pse është zgjedhur një përfundim. Ai ndihmon edhe kur një person tjetër rishikon llogaritjen më vonë.

Dokumentimi nuk e bën automatikisht një përfundim të saktë. Arsyetimi duhet të përputhet me faktet dhe standardet, ndërsa supozimet duhet të jenë të justifikuara nga informacioni në dispozicion.

Çfarë sheh lexuesi i pasqyrave?

Shënimet e pasqyrave mund të shpjegojnë pse një marrëveshje është trajtuar si qira ose pse një shoqëri është përfshirë në raportet e grupit. Këto shpjegime e ndihmojnë lexuesin të kuptojë vendimet që qëndrojnë pas shifrave.

Një vlerësim nuk është domosdoshmërisht i gabuar vetëm sepse rezultati doli ndryshe. Duhet parë çfarë informacioni ishte në dispozicion kur u bë dhe si u përdor ai.