Si funksionon interesi i kredisë?
Kur merr një kredi, banka të jep një shumë që duhet ta kthesh sipas një plani. Krahas shumës së marrë hua, paguan interes dhe mund të kesh tarifa ose shpenzime të tjera. Kushtet varen nga produkti dhe marrëveshja.
Norma e interesit shprehet zakonisht si përqindje vjetore. Pagesa reale varet nga shuma e mbetur, koha, mënyra e llogaritjes dhe ndryshimet e mundshme të normës. Një përqindje e vetme nuk tregon gjithmonë gjithë koston e kredisë.
Një shembull i thjeshtë
Supozo se 100,000 lekë mbeten të pandryshuara për një vit me interes të thjeshtë vjetor 5%. Interesi ilustrues është 5,000 lekë për atë vit, pa tarifa dhe pa marrë parasysh tatime ose kushte të tjera.
Një kredi me këste zakonisht nuk llogaritet duke mbajtur të njëjtën shumë të pashlyer për gjithë afatin. Ndërsa kthen një pjesë të huasë, ndryshon edhe shuma mbi të cilën mund të llogaritet interesi sipas kontratës.
Interesi nominal dhe NEI
Norma nominale tregon interesin që llogaritet mbi kredinë. NEI-ja, ose norma efektive e interesit, përmbledh interesin dhe kostot që hyjnë në llogaritje në një përqindje vjetore. Prandaj ndihmon të krahasosh më shumë se vetëm interesin.
Norma nominale dhe NEI-ja matin gjëra të ndryshme. Kërko cilat tarifa përfshihen dhe cilat paguhen veçmas. Krahaso oferta për të njëjtën shumë, monedhë dhe afat. Banka e Shqipërisë publikon të dhëna për të dyja normat për individët.
Normë fikse apo e ndryshueshme?
Një normë fikse mbetet e pandryshuar për periudhën fikse të përcaktuar në kontratë. Ajo periudhë mund të jetë vetëm pjesa e parë e kredisë, ndaj kontrollo çfarë ndodh më pas.
Interesi i ndryshueshëm mund të jetë një normë reference plus marzhi i bankës, pra pjesa që banka i shton referencës. Në datat e rishikimit, ndryshimi i referencës mund të ndryshojë edhe këstin. Kontrollo formulën dhe çdo kufi minimal ose maksimal.
Interesi i depozitës
Në një depozitë, banka mund të të paguajë interes për paratë e mbajtura për një periudhë. Kontrollo normën, afatin, monedhën, mënyrën e pagesës së interesit dhe kushtet nëse tërheq paratë më herët.
Shuma që merr në fund mund të ndikohet nga tatimi dhe kushtet e produktit. Kërko vlerën neto të përllogaritur dhe mos krahaso një normë vjetore me fitimin e një periudhe më të shkurtër pa përshtatur llogaritjen.
Çfarë të kontrollosh para vendimit?
Krahaso interesin fillestar dhe atë pasues, NEI kur është e disponueshme, tarifat, afatin dhe shumën totale të pagesave. Për një kredi në euro ose monedhë tjetër, pyet çfarë ndodh nëse të ardhurat e tua janë në lekë dhe kursi ndryshon. Kontrollo edhe nëse marrja e pagës në bankë ndikon normën e ofruar për produktin.
Mbështetu te dokumentet e ofertës dhe kërko një plan shlyerjeje për shumën që të duhet. Shembujt e reklamuar mund të përdorin kushte të tjera nga ato që do të zbatohen për ty.
Pyetje të shpeshta
A është kësti vetëm interes?
Jo. Një këst zakonisht përfshin kthimin e një pjese të huasë dhe interesin, sipas planit.
A garanton një normë e ulët nominale kredinë më të lirë?
Jo. Tarifat, afati dhe norma që zbatohet më vonë mund të ndryshojnë koston.