Pse kërkohet një vlerësim?
Një person mund të kërkojë vlerësim para blerjes ose shitjes së një prone. Banka mund ta kërkojë kur prona ofrohet si kolateral, pra si garanci për kredinë. Raporti e ndihmon të gjykojë vlerën e kësaj garancie.
Vlerësimi mund të përdoret edhe në raportimin financiar ose në transaksione biznesi. Qëllimi ka rëndësi: një numër i llogaritur për një qëllim nuk është automatikisht i përshtatshëm për çdo përdorim tjetër.
Çfarë mund të shqyrtojë vlerësuesi?
Për një pronë mund të shqyrtohen vendndodhja, sipërfaqja, gjendja, dokumentacioni dhe të dhëna të tjera të rëndësishme. Mund të përdoren edhe informacione mbi prona të krahasueshme, kur janë të disponueshme dhe të përshtatshme.
Raporti duhet të tregojë çfarë është vlerësuar, në cilën datë, mbi çfarë baze dhe cilat kufizime ose supozime janë përdorur. Kushtet e tregut dhe gjendja e pronës mund të ndryshojnë më vonë.
Një shembull i thjeshtë
Imagjino një apartament për të cilin shitësi kërkon 100,000 euro. Një vlerësim i pavarur mund të arrijë në një shifër tjetër pasi shqyrton pronën dhe të dhënat e përdorura. Çmimi i kërkuar nuk është automatikisht çmimi përfundimtar i shitjes.
Shembulli nuk përcakton vlerën e një prone reale ose shumën e një kredie. Banka mund të zbatojë politikat e saj për financimin dhe të kërkojë dokumente ose kontrolle shtesë.
Vlerësimi dhe kredia hipotekore
Kur një pronë përdoret si kolateral, pyet kush e përgatit raportin, kush paguan për të dhe si përdoret nga banka. Shuma maksimale e kredisë mund të varet nga vlera e pranuar, të ardhurat, afati dhe kushte të tjera.
Nëse vlerësimi del më i ulët nga sa prisje, banka mund të kërkojë financim më të madh nga fondet e tua ose të shqyrtojë mundësi të tjera. Mos supozo miratimin përpara se të marrësh përgjigjen dhe kushtet me shkrim.
Çfarë është vlera e drejtë?
Në raportimin financiar, IFRS 13 e përcakton vlerën e drejtë si çmimin që do të merrej nga shitja e një aktivi ose do të paguhej për transferimin e një detyrimi në një transaksion të rregullt midis pjesëmarrësve të tregut në datën e matjes.
Ky është një koncept i përcaktuar për qëllime raportimi. Një vlerësim për kredi, një çmim i kërkuar dhe një matje sipas IFRS 13 mund të përdorin baza të ndryshme; lexo qëllimin dhe përkufizimin në secilin raport.
Çfarë të kontrollosh në raport?
Kontrollo identifikimin e pronës, datën e vizitës ose matjes, të dhënat mbi sipërfaqen dhe kufizimet e raportit. Nëse ka pasaktësi në dokumentet e pronës ose të dhënat e saj, kërko sqarim përpara se të mbështetesh te rezultati.
Pyet sa kohë pranohet raporti nga institucioni përkatës dhe nëse nevojitet përditësim. Ruaj një kopje të raportit dhe shqyrto kostot e vlerësimit së bashku me tarifat e tjera të kredisë përpara vendimit.
Pyetje të shpeshta
A garanton vlerësimi çmimin që do të marrësh në shitje?
Jo. Një shitje reale varet nga marrëveshja dhe kushtet e tregut në atë kohë.
A e garanton vlerësimi miratimin e kredisë?
Jo. Banka vlerëson edhe të ardhurat, dokumentet dhe kushtet e tjera të aplikimit.