Kush i emeton obligacionet?
Obligacione mund të emetohen nga shtete, institucione ose shoqëri, sipas rregullave të tregut ku ofrohen. Emetuesi përdor financimin për qëllimet e tij dhe dokumenti i emetimit përshkruan detyrimet ndaj investitorëve.
Përpara blerjes, kontrollo kush është emetuesi, kur duhet të paguhet interesi dhe kur maturohet obligacioni. Kushtet dhe rreziqet nuk janë të njëjta për çdo emetim.
Vlera nominale dhe kuponi
Vlera nominale është shuma e përcaktuar në obligacion që zakonisht lidhet me shumën për t’u kthyer në maturim. Kuponi është interesi që paguhet sipas kushteve; disa obligacione nuk paguajnë kupon periodik.
Një kupon mund të jetë fiks ose i ndryshueshëm. Kontrollo normën, shpeshtësinë e pagesave dhe formulën e rishikimit kur norma është e ndryshueshme. Pagesat varen nga përmbushja e detyrimeve nga emetuesi.
Një shembull i thjeshtë
Supozo se një obligacion ka vlerë nominale 100,000 lekë dhe kupon fiks 4% në vit. Nëse kushtet parashikojnë pagesë vjetore, interesi ilustrues është 4,000 lekë në vit para tatimeve dhe tarifave.
Në maturim, emetuesi duhet të kthejë vlerën e përcaktuar sipas kushteve, nëse është në gjendje të paguajë. Shembulli nuk paraqet një ofertë aktuale dhe nuk përfshin blerjen me çmim mbi ose nën vlerën nominale.
Çmimi dhe kthimi
Nëse një obligacion tregtohet, çmimi i tij mund të ndryshojë me normat e interesit, kohën deri në maturim dhe perceptimin për emetuesin. Çmimi i blerjes mund të jetë i ndryshëm nga vlera nominale.
Për këtë arsye norma e kuponit nuk është gjithmonë kthimi i investitorit. Tarifat, çmimi i blerjes, pagesat dhe shuma e marrë në fund ndikojnë rezultatin. Kërko shpjegim për llogaritjen e kthimit dhe supozimet e saj.
Cilat janë rreziqet?
Emetuesi mund të mos paguajë në kohë interesin ose shumën që duhet kthyer. Një obligacion mund të jetë i vështirë për t’u shitur shpejt dhe shitja përpara maturimit mund të sjellë humbje.
Inflacioni dhe ndryshimi i kursit të këmbimit mund të ndikojnë fuqinë blerëse të përfitimit. Disa obligacione mund të kenë kushte që i lejojnë emetuesit t’i shlyejë përpara afatit; kontrollo dokumentin e emetimit.
Obligacion apo aksion?
Një obligacion zakonisht përfaqëson një marrëdhënie huaje me emetuesin. Një aksion përfaqëson pjesëmarrje në kapitalin e shoqërisë dhe mund të ketë të drejta të tjera.
Të dyja kanë rreziqe, por pagesat dhe të drejtat nuk janë të njëjta. Para se të investosh, krahaso afatin, mundësinë e humbjes dhe nevojën tënde për të pasur para të disponueshme.
Çfarë të kontrollosh para blerjes?
Lexo kushtet e emetimit, datat e pagesave, maturimin, monedhën dhe çdo tarifë të ndërmjetësit. Verifiko edhe nëse produkti mund të shitet dhe cilat janë kufizimet e tregtimit.
Mos u mbështet vetëm te një normë e lartë interesi. Ajo duhet shqyrtuar së bashku me rrezikun e emetuesit dhe kushtet e plota të instrumentit.
Pyetje të shpeshta
A është obligacioni depozitë bankare?
Jo. Është instrument borxhi me kushte dhe rreziqe të veta. Kontrollo cilat rregulla dhe mbrojtje zbatohen për instrumentin konkret dhe institucionin përmes të cilit investon.
A garantohet fitimi nëse e mbaj deri në maturim?
Jo. Rezultati varet nga pagesat, çmimi i blerjes, kostot dhe aftësia e emetuesit për të paguar.