Çfarë është ndarja e një biznesi?

Si funksionon ndarja?

Një shoqëri mund të ketë disa veprimtari të ndryshme dhe të vendosë që njëra prej tyre të vazhdojë më vete. Mënyra si realizohet ndarja varet nga struktura e biznesit, marrëveshjet dhe ligji që zbatohet.

Në disa raste, aksionet e një filiali mund t’u shpërndahen aksionarëve të shoqërisë mëmë. Në raste të tjera, një veprimtari mund të transferohet në një shoqëri tjetër. Nuk duhet supozuar se çdo ndarje përdor të njëjtën procedurë.

Një shembull i thjeshtë

Imagjino një shoqëri që merret me prodhim dhe shërbime teknologjike. Ajo vendos ta organizojë veprimtarinë teknologjike në një subjekt më vete. Pas riorganizimit, secila veprimtari mund të ketë drejtim dhe pasqyra të veçanta sipas strukturës së zgjedhur.

Ky shembull nuk përcakton automatikisht kush zotëron aksionet e subjektit të ri ose kush mban secilin borxh. Këto çështje varen nga dokumentet e transaksionit dhe rregullat e zbatueshme.

Pse mund të bëhet një ndarje?

Drejtimi mund të synojë që secila veprimtari të ketë strategji dhe administrim më të qartë, ose që investitorët të kuptojnë më lehtë rezultatet e pjesëve të biznesit. Arsyet ndryshojnë nga një marrëveshje te tjetra.

Ndarja mund të sjellë edhe kosto: sisteme të veçanta, staf shtesë, financim ose ndryshim kontratash. Ajo nuk garanton që shoqëritë e reja do të kenë vlerë më të madhe ose fitim më të lartë.

Përveç pasqyrave të veçanta, pjesët e ndara mund të kenë nevojë për shërbime që më parë i ndanin: kontabilitet, programe kompjuterike, qira ose personel. Kërko në planin e ndarjes cilat shërbime do të vazhdojnë përkohësisht nga grupi dhe sa do të kushtojnë më pas.

Për shembull, dy njësi që më parë përdornin një sistem të vetëm mund të kenë nevojë për dy kontrata të veçanta. Ky është një ilustrim, jo kosto e detyrueshme për çdo riorganizim. Ndaj shpenzimet njëherëshe të ndarjes nga ato që përsëriten çdo vit.

Çfarë ndodh me aksionarët?

Në disa struktura, aksionarët mund të marrin aksione në shoqërinë e ndarë, sipas kushteve të miratuara. Në të tjera, trajtimi mund të jetë ndryshe. Dokumentet duhet të shpjegojnë çfarë merr secili aksionar dhe kur.

Një person që merr aksione të reja duhet të kontrollojë të drejtat e tyre, mundësinë e shitjes dhe kostot ose detyrimet tatimore që mund të lindin në vendin e tij. Një shembull i huaj nuk përcakton trajtimin në Shqipëri.

Çfarë ndodh me borxhet dhe kontratat?

Ndarja mund të përfshijë transferimin ose riorganizimin e aktiveve, punonjësve dhe detyrimeve. Kush përgjigjet për një kredi, garanci ose kontratë varet nga dokumentet dhe ligji. Kreditorët dhe palët e kontratave mund të kenë të drejta që duhen shqyrtuar.

Për një vlerësim financiar, shiko cilat të ardhura, kosto dhe borxhe mbeten te secila pjesë. Një biznes i ndarë mund të ketë nevoja të reja për financim dhe të mos përfitojë më nga të njëjtat burime të grupit.

Si ndryshon nga shitja e një biznesi?

Në një shitje, biznesi ose aktivet kalojnë te një blerës sipas marrëveshjes. Në një ndarje, një veprimtari organizohet më vete dhe aksionarët ekzistues mund të mbeten pronarë të pjesës së ndarë.

Disa marrëveshje kombinojnë ndarjen me shitjen. Për të kuptuar çfarë po ndodh, shiko kush do t’i zotërojë aksionet pas transaksionit dhe kush merr pagesën, nëse ka.