Çfarë do të thotë shumë neto?
Një shumë neto është diferenca midis dy shumave. Në një shembull ilustrues, një biznes ka për të marrë 100,000 lekë dhe për të paguar 70,000 lekë ndaj së njëjtës palë. Diferenca është 30,000 lekë.
Por llogaritja e diferencës nuk provon se shifrat mund të paraqiten të kompensuara në bilanc. Për këtë duhen plotësuar kushtet ligjore dhe kontabël të zbatueshme për rastin konkret.
Kur lejohet kompensimi i instrumenteve financiare?
Sipas IAS 32, aktivi financiar dhe detyrimi financiar mund të paraqiten si diferencë vetëm kur plotësohen dy kushte: biznesi ka një të drejtë ligjore të zbatueshme për kompensimin dhe synon të paguajë vetëm diferencën, ose të arkëtojë e të paguajë njëkohësisht.
Vetëm dëshira për të paguar diferencën nuk mjafton pa të drejtën përkatëse. Po ashtu, vetëm ekzistenca e një të drejte nuk mjafton për paraqitjen neto nëse nuk përmbushet kushti lidhur me mënyrën e shlyerjes.
Një shembull i thjeshtë
Imagjino dy palë që kanë shuma për të marrë dhe për të paguar ndaj njëra-tjetrës. Nëse marrëveshja dhe ligji u japin një të drejtë të zbatueshme për kompensim, ato mund të shqyrtojnë shlyerjen e diferencës sipas kushteve të tyre.
Për të përcaktuar nëse paraqitja neto lejohet në pasqyrat financiare, duhet shqyrtuar gjithashtu synimi për shlyerje dhe kërkesat e standardit. Ky shembull nuk përcakton se çdo marrëdhënie mes dy palëve i plotëson kushtet.
Pse nuk mjafton që shumat të jenë të ngjashme?
Dy shuma mund të kenë të njëjtën vlerë, por të paguhen në kohë të ndryshme ose t’u përkasin marrëveshjeve të ndryshme. Nëse nuk ekziston e drejta e zbatueshme dhe mënyra e shlyerjes e kërkuar, diferenca nuk pasqyron domosdoshmërisht detyrimet reale.
Për shembull, një subjekt mund të arkëtojë nga një palë dhe t’i detyrohet një pale tjetër. Këto nuk duhet të hiqen automatikisht nga njëra-tjetra vetëm sepse të dyja janë të shprehura në të njëjtën monedhë.
Paraqitja neto dhe pagesa reale
Paraqitja në bilanc është mënyra si informacioni shfaqet në pasqyrat financiare. Shlyerja është veprimi për të përmbushur të drejtat dhe detyrimet. Ato lidhen, por nuk janë e njëjta gjë dhe duhen shqyrtuar sipas fakteve.
Një e drejtë që zbatohet vetëm në rrethana të caktuara mund të kërkojë analizë të posaçme. Lexo kontratën dhe shënimet, përfshirë rregullat për mospagesë ose paaftësi paguese, për të kuptuar kur mund të përdoret.
Çfarë të kontrollosh në dokumente?
Kërko marrëveshjet, palët, shumat, datat dhe provat e së drejtës së kompensimit. Kontrollo si planifikohet të kryhet pagesa dhe cilin standard përdor subjekti në raportimin e tij. Nëse një marrëveshje zbatohet vetëm pas një ngjarjeje të caktuar, vlerëso kur lind e drejta dhe nëse ajo është e zbatueshme në rrethanat përkatëse.
Shënimet financiare mund të përmbajnë informacion shtesë për rreziqet dhe marrëveshjet, edhe kur shumat nuk paraqiten neto. Një kontabilist dhe, kur nevojitet, një jurist mund të ndihmojnë me rastin konkret.
Pyetje të shpeshta
A do të thotë kompensim gjithmonë fshirje e borxhit?
Jo. Një paraqitje neto dhe një shlyerje ligjore janë çështje të ndryshme.
A mund të kompensohet çdo aktiv me çdo detyrim?
Jo. Duhet të plotësohen kushtet e standardit përkatës dhe të ekzistojë e drejta ligjore për kompensim.