Çfarë mund të blihet?
Blerësi mund të marrë aksione ose kuota të një shoqërie, ose të blejë aktive dhe veprimtari të caktuara. Këto rrugë nuk janë automatikisht të njëjta: ndryshojnë struktura e transaksionit, detyrimet dhe dokumentet që duhen shqyrtuar.
Sipas SNRF 3, ka bashkim biznesesh kur blerësi merr kontrollin e një ose më shumë bizneseve. Blerja e një makinerie ose prone të vetme nuk është automatikisht blerje biznesi.
Një shembull i thjeshtë
Imagjino që shoqëria A blen një pjesë kontrolluese të shoqërisë B dhe fiton të drejtën të drejtojë veprimtaritë e saj përkatëse. Blerja mund të paguhet me para ose, sipas marrëveshjes, me një formë tjetër pagese.
Nëse përmbushen kushtet për një kombinim biznesesh, A duhet të shqyrtojë kërkesat e raportimit për transaksionin. Ky shembull është i përgjithshëm; përqindja e blerë dhe forma e pagesës nuk mjaftojnë të vetme për të zgjidhur çdo rast.
Çfarë do të thotë të marrësh kontrollin?
Kontrolli lidhet me pushtetin mbi veprimtaritë që ndikojnë kthimet, ekspozimin ndaj këtyre kthimeve dhe aftësinë për t’i ndikuar. Të drejtat e votës, kontratat dhe të drejtat e palëve të tjera mund të jenë të rëndësishme për analizën.
Data e blerjes për qëllime të IFRS 3 është data kur merret kontrolli. Ajo mund të përputhet me datën e mbylljes së marrëveshjes, por faktet dhe kushtet mund të tregojnë një datë tjetër.
Çfarë shqyrton blerësi para marrëveshjes?
Zakonisht shqyrtohen pasqyrat financiare, borxhet, kontratat me klientët dhe furnitorët, pronësia e aktiveve dhe detyrimet e mundshme. Ky proces quhet shpesh verifikim paraprak dhe ndihmon të kuptohet çfarë po blihet dhe cilat rreziqe mbeten.
Çmimi i kërkuar nuk tregon i vetëm vlerën ose cilësinë e biznesit. Blerësi mund të shqyrtojë flukset e parasë, gjendjen e tregut, koston e financimit dhe ndryshimet që mund të nevojiten pas blerjes.
Si paraqitet në pasqyrat financiare?
IFRS 3 kërkon që blerësi në një kombinim biznesesh të njohë dhe matë aktivet e identifikueshme të marra, detyrimet e marra përsipër dhe, kur ka, interesin e palëve të tjera. Standardi trajton gjithashtu emrin e mirë ose fitimin nga një blerje me kushte të favorshme.
Emri i mirë, ose goodwill, është teprica që mund të dalë në llogaritje pasi krahasohet vlera e blerjes me aktivet neto të identifikueshme, duke përfshirë rregullimet e kërkuara. Ai mund të lidhet me përfitime që nuk njihen veçmas si aktive. Nuk është thjesht një çmim i vendosur për reputacionin.
Blerja dhe financimi
Një blerje mund të financohet me para të veta, kredi ose një kombinim. Kredia krijon detyrime për shlyerje sipas kontratës, ndërsa kushtet dhe rreziqet e blerjes duhen shqyrtuar veçmas nga norma e interesit.
Para vendimit, krahaso kostot e financimit, afatet dhe mundësinë për t’i përballuar pagesat nëse rezultatet e biznesit ndryshojnë. Mos e trajto një parashikim fitimi si garanci për kthim.
Pyetje të shpeshta
A është blerja e një aktivi e njëjtë me blerjen e një biznesi?
Jo domosdoshmërisht. Standardet përcaktojnë kritere për të dalluar transaksionet.
A garanton blerja fitim?
Jo. Rezultati varet nga çmimi, financimi, rreziqet dhe ecuria e ardhshme. Për një marrëveshje konkrete kërko këshillë ligjore dhe financiare.