Si funksionon një ndërmarrje?
Një ndërmarrje siguron mallra ose krijon produkte dhe shërbime që ua ofron klientëve. Për këtë mund të përdorë ambiente, pajisje, materiale, njohuri dhe punën e njerëzve.
Për shembull, një furrë buke blen miell, përdor pajisje dhe shet bukë. Të ardhurat nga shitjet ndihmojnë në mbulimin e pagave, qirasë, energjisë dhe shpenzimeve të tjera. Ajo që mbetet pas shpenzimeve nuk është domosdoshmërisht e njëjtë me paranë e disponueshme në llogari.
Ndërmarrja dhe forma juridike
Fjala ndërmarrje përshkruan aktivitetin ekonomik. Forma juridike tregon si është organizuar dhe regjistruar biznesi. Përgjegjësitë e pronarit dhe kërkesat e regjistrimit varen nga forma dhe ligji që zbatohet.
Mos supozo se çdo ndërmarrje është automatikisht shoqëri me përgjegjësi të kufizuar. Përpara regjistrimit ose nënshkrimit të një kontrate, kontrollo dokumentet dhe kërko sqarim për përgjegjësitë konkrete.
Të ardhurat, shpenzimet dhe fitimi
Të ardhurat janë shumat që biznesi gjeneron nga aktiviteti i tij. Shpenzimet përfshijnë kostot e mallrave, pagat dhe shpenzime të tjera. Fitimi llogaritet pasi zbriten shpenzimet përkatëse nga të ardhurat.
Një biznes mund të tregojë fitim në pasqyra, por të presë ende pagesat nga klientët. Prandaj duhet të ndjekë edhe rrjedhën e parasë: kur hyjnë paratë dhe kur duhen paguar furnitorët, punonjësit ose këstet.
Si mund të financohet?
Pronari mund të përdorë kursimet e veta, fitimet e mbajtura në biznes ose financim nga jashtë. Një kredi mund të shërbejë për pajisje, investime ose nevojat e përditshme të aktivitetit, sipas kushteve të produktit.
Para një kredie, krahaso interesin, tarifat, afatin dhe garancitë. Shiko edhe normën efektive të interesit (NEI), kur është e disponueshme, për të kuptuar koston vjetore të financimit. Kërko planin e shlyerjes dhe llogarit nëse biznesi e përballon këstin edhe në muajt me më pak shitje.
Çfarë shqyrton banka?
Banka mund të kërkojë dokumente regjistrimi, pasqyra financiare, të dhëna për qarkullimin dhe informacion mbi detyrimet ekzistuese. Lista ndryshon sipas bankës, produktit dhe formës së biznesit.
Për një biznes të ri, mund të kërkohet edhe plan biznesi ose dokumentacion tjetër. Disa produkte mund të kërkojnë kolateral ose garanci. Dorëzimi i dokumenteve nuk garanton miratimin e kredisë.
Ndërmarrje dhe biznes në kontabilitet
Në gjuhën e përditshme, fjalët ndërmarrje dhe biznes përdoren shpesh për të njëjtin aktivitet. Në një kontratë ose standard kontabël, kuptimi i saktë varet nga dokumenti dhe qëllimi i tij.
Për shembull, IFRS 3 përcakton biznesin për vlerësimin e kombinimeve të biznesit. Ky përkufizim përdoret për një qëllim kontabël të caktuar dhe nuk duhet trajtuar automatikisht si përkufizim për çdo përdorim të fjalës ndërmarrje.
Çfarë duhet të kontrollosh?
Mbaj të ndara financat e aktivitetit dhe shpenzimet personale, dhe ruaj dokumentet për pagesat dhe kontratat. Një pasqyrë e qartë e të ardhurave dhe detyrimeve të ndihmon të planifikosh investimet dhe të kuptosh kur nevojitet financim.
Nëse blen ose merr përsipër një biznes ekzistues, shqyrto edhe borxhet, kontratat dhe detyrimet e tij. Për çështje ligjore, tatimore ose kontabël, kërko ndihmën e një profesionisti që njeh rrethanat e tua.
Pyetje të shpeshta
A duhet çdo ndërmarrje të marrë kredi?
Jo. Financimi varet nga nevojat dhe mundësitë e biznesit.
A do të thotë rritja e shitjeve gjithmonë më shumë fitim?
Jo. Edhe kostot mund të rriten, prandaj duhen parë të ardhurat dhe shpenzimet së bashku.