Ku mund të gjenden ndalesat?
Ndalesat mund të vijnë nga ligji, rregullat e një produkti ose kushtet e një kontrate. Për të kuptuar çfarë zbatohet, duhet parë burimi, kush preket dhe cilat janë përjashtimet.
Në një kontratë kredie biznesi, për shembull, banka dhe huamarrësi mund të bien dakord për kufizime të lidhura me detyrimet e tjera ose pasuritë e përdorura si garanci. Këto kushte ndryshojnë nga një marrëveshje në tjetrën.
Ndalesë, kufizim apo detyrim?
Një ndalesë thotë se një veprim nuk lejohet. Një kufizim mund ta lejojë veprimin vetëm deri në një kufi ose pasi të merret pëlqimi i palës tjetër. Një detyrim kërkon që të kryhet një veprim, si dorëzimi periodik i informacionit financiar.
Fjalët e përdorura në kontratë kanë rëndësi. Një kërkesë për të mbajtur një tregues financiar nën një nivel të caktuar nuk është domosdoshmërisht e njëjtë me një ndalesë të plotë për të marrë hua.
Një shembull i thjeshtë
Supozo se një kompani merr kredi dhe kontrata i kërkon të marrë miratim nga banka para se të vendosë një garanci tjetër mbi një pasuri të caktuar. Nëse kompania dëshiron ta përdorë atë pasuri përsëri, duhet së pari të kontrollojë kushtet dhe të kërkojë miratimin e nevojshëm.
Ky është vetëm shembull. Ai nuk do të thotë se çdo bankë vendos të njëjtin kusht ose se çdo përdorim i një pasurie kërkon miratim. Përgjigjja varet nga dokumentet dhe ligji që zbatohen.
Pse vendosen kushte të tilla?
Huadhënësi mund të kërkojë kufizime për të menaxhuar rrezikun gjatë kohëzgjatjes së kredisë. Huamarrësi duhet të kuptojë si mund të ndikojnë ato në planet e biznesit dhe në aftësinë për të marrë financim tjetër.
Kushtet mund të jenë pjesë e një pakete më të gjerë që përfshin normën, afatin, tarifat dhe garancitë. Mos e vlerëso marrëveshjen vetëm nga interesi: një kufizim mund të ketë rëndësi për mënyrën si vepron biznesi.
Çfarë ndodh nëse kushti shkelet?
Pasojat varen nga kontrata dhe rregullat e zbatueshme. Një marrëveshje mund të parashikojë njoftim, afat për korrigjim ose të drejta të tjera për huadhënësin. Nuk duhet supozuar se çdo shkelje sjell automatikisht të njëjtën pasojë.
Në një shembull të IFRS Foundation, shkelja e një kushti i jep huadhënësit të drejtën të kërkojë shlyerjen e kredisë. Pra, huamarrësi mund të duhet ta kthejë borxhin më herët se plani fillestar. Kjo pasojë varet nga marrëveshja; nuk vlen automatikisht për çdo kredi.
Si të lexosh një ndalesë?
Identifiko veprimin që kufizohet, personin ose subjektin që duhet ta respektojë dhe periudhën për të cilën vlen. Shiko edhe kufijtë, përjashtimet dhe nëse nevojitet miratim paraprak me shkrim.
Pyet çfarë dokumentesh duhen dorëzuar, kush e jep miratimin dhe çfarë ndodh nëse nuk merret përgjigje. Nëse një formulim është i paqartë, kërko shpjegim përpara nënshkrimit.
Çfarë të bësh para vendimit?
Krahaso kushtet me planet e tua. Nëse parashikon të marrësh një kredi tjetër, të shesësh një pasuri ose të ndryshosh strukturën e biznesit, kontrollo nëse kontrata e lejon dhe çfarë hapash kërkon.
Ruaj kontratën dhe çdo ndryshim ose miratim të mëvonshëm. Për marrëveshje të rëndësishme, një jurist ose këshilltar financiar mund të ndihmojë të kuptosh detyrimet në rrethanat e tua.
Pyetje të shpeshta
A janë të njëjta ndalesat në çdo kredi?
Jo. Ato varen nga marrëveshja dhe rregullat që zbatohen.
A lejohet gjithmonë një veprim pasi njoftohet banka?
Jo. Kontrata mund të kërkojë miratim paraprak, jo vetëm njoftim.