Çfarë regjistron kontabiliteti?
Një biznes kryen veprime si blerja e mallrave, shitja te klientët, pagesa e qirasë dhe marrja e një kredie. Dokumentet përkatëse ndihmojnë që këto veprime të regjistrohen dhe të kuptohet çfarë ka ndodhur.
Regjistrimi nuk është vetëm një listë pagesash. Duhet të dallohet nëse një shumë lidhet me një aktiv, një detyrim, një të ardhur ose një shpenzim. Trajtimi varet nga transaksioni dhe rregullat që zbatohen.
Një shembull i thjeshtë
Imagjino një dyqan që blen mallra dhe i paguan furnitorit më vonë. Dyqani ka marrë mallra, por ka edhe një detyrim ndaj furnitorit. Kur e paguan, zvogëlohen paratë dhe detyrimi, sipas regjistrimeve përkatëse.
Ky është një shembull i thjeshtuar për të treguar lidhjen midis mallrave, detyrimit dhe pagesës. Një rast real mund të përfshijë tatime, kthime ose kushte të tjera që kërkojnë trajtim të veçantë.
Pasqyrat kryesore financiare
Bilanci tregon aktivet, detyrimet dhe kapitalin neto në një datë. Pasqyra e të ardhurave dhe shpenzimeve ndihmon të shihet rezultati gjatë një periudhe. Pasqyra e fluksit monetar tregon hyrjet dhe daljet e parave sipas klasifikimit përkatës.
Shënimet shpjeguese mund të japin hollësi për zërat dhe mënyrën si janë përgatitur shifrat. Për të kuptuar gjendjen e një biznesi, është e dobishme të lexohen së bashku dhe të krahasohen periudha të përshtatshme.
Fitimi dhe paratë nuk janë gjithmonë njësoj
Një biznes mund të ketë regjistruar të ardhura nga një shitje edhe pse klienti do të paguajë më vonë. Në të njëjtën mënyrë, disa shpenzime mund të njihen në një periudhë dhe të paguhen në një tjetër. Prandaj fitimi nuk është domosdoshmërisht gjendja e llogarisë bankare.
Kjo ka rëndësi për planifikimin e kësteve dhe faturave. Një rezultat pozitiv mund të jetë i dobishëm, por biznesit i duhen gjithashtu para në kohën kur detyrimet bëhen të pagueshme.
Pse ka rëndësi për kredinë?
Banka mund të kërkojë pasqyra financiare dhe dokumente të tjera kur shqyrton financimin e një biznesi. Ajo mund të vlerësojë detyrimet ekzistuese, ecurinë e veprimtarisë dhe mundësinë për të përballuar pagesat. Kërkesat ndryshojnë sipas institucionit dhe produktit.
Dokumentet e sakta ndihmojnë për të kuptuar gjendjen, por nuk garantojnë miratim. Para aplikimit, pyet çfarë kërkohet dhe krahaso interesin, tarifat, afatin dhe garancitë e mundshme. Për rolin e organizatave ndërkombëtare të këtij profesioni, shih edhe Federatën Ndërkombëtare të Kontabilistëve (FNK).
Pyetje të shpeshta
A është kontabiliteti i njëjtë me tatimet?
Jo. Informacioni kontabël mund të përdoret në përgatitjen e detyrimeve tatimore, por rregullat dhe llogaritjet tatimore duhen shqyrtuar veçmas.
A mund ta përgatisë çdo biznes informacionin njësoj?
Forma, madhësia dhe kërkesat mund të ndryshojnë. Për rregullat që vlejnë në Shqipëri dhe për rastin konkret, kontrollo burimet zyrtare dhe kërko ndihmë profesionale.
Si të fillosh të lexosh një raport?
Nis me datën dhe monedhën, pastaj shiko shifrat për aktivet, borxhet dhe rezultatin e periudhës. Kontrollo nëse raporti përdor lekë apo mijëra lekë dhe nëse ka një periudhë krahasuese.
Kur një zë ka ndryshuar shumë, kërko shpjegimin në shënime ose pyet për dokumentet përkatëse. Një numër i vetëm nuk tregon gjithmonë pse ndodhi ndryshimi.
Për shembull, një rritje e shitjeve mund të shoqërohet me një rritje të shpenzimeve ose të pagesave ende të paarkëtuara. Shiko të dyja anët përpara se të nxjerrësh përfundim.